Odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi

Wielu kupujących zadaje sobie pytanie co zrobić, jeśli kupiona rzecz ma wady bądź nie nadaje się do celu, do którego zastała zakupiona i nie przysługuje na nią gwarancja. W takiej sytuacji kupujący może powoływać się na odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi, która została uregulowana w art. 556 – 576⁵ kodeksu cywilnego. Należy jednakże mieć na uwadze, że zgodnie z art. 558 kodeksu cywilnego, odpowiedzialność z tytułu rękojmi może zostać ograniczona lub wyłączona (przy czym jeśli kupującym jest konsument, ograniczenie lub wyłączenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest dopuszczalne tylko w przypadkach określonych w przepisach szczególnych). Jeśli więc przykładowo dwie osoby fizyczne zawierają umowę sprzedaży, to umowa taka może zawierać zapis o ograniczeniu bądź wyłączeniu odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu rękojmi.

 

Kiedy można powoływać się na uprawnienia z tytułu rękojmi?

Zgodnie z art. 556 kodeksu cywilnego – Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę fizyczną lub prawną (rękojmia).

Art. 556¹ kodeksu cywilnego

§ 1. Wada fizyczna polega na niezgodności rzeczy sprzedanej z umową. W szczególności rzecz sprzedana jest niezgodna z umową, jeżeli:

1) nie ma właściwości, które rzecz tego rodzaju powinna mieć ze względu na cel w umowie oznaczony albo wynikający z okoliczności lub przeznaczenia;

2) nie ma właściwości, o których istnieniu sprzedawca zapewnił kupującego, w tym przedstawiają próbkę lub wzór;

3) nie nadaje się do celu, o którym kupujący poinformował sprzedawcę przy zawarciu umowy, a sprzedawca nie zgłosił zastrzeżenia co do takiego jej przeznaczenia;

4) została kupującemu wydana w stanie niezupełnym.

Sprzedawca odpowiada za wady fizyczne, które istniały w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego lub wynikły z przyczyny tkwiącej w rzeczy sprzedanej w tej samej chwili. Ogólna zasada przejścia niebezpieczeństwa przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy wynika z art. 548 kodeksu cywilnego – zasadniczo następuje to w chwili wydania rzeczy sprzedanej, co nie musi stanowić jednocześnie chwili przejścia własności. Zasada ta rozciąga się na odpowiedzialność z tytułu rękojmi za wady fizyczne (tak: dr Julian Jezioro, w: Kodeks cywilny Komentarz pod red. Edward Gniewek, CH Beck 2019).

Wada fizyczna to nie tylko uszkodzenie na zakupionej rzeczy. Wadą fizyczną może być także np. błąd w projekcie budowlanym polegający na błędnych wyliczeniach, niezgodność projektu z normami technicznymi, przepisami prawnymi, czy nieprawidłowe rysunki techniczne.

Art. 556³ kodeksu cywilnego

Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana stanowi własność osoby trzeciej albo jeżeli jest obciążona prawem osoby trzeciej, a także jeżeli ograniczenie w korzystaniu lub rozporządzaniu rzeczą wynika z decyzji lub orzeczenia właściwego organu; w razie sprzedaży prawa sprzedawca jest odpowiedzialny także za istnienie prawa (wada prawna).

Wadą prawną może być obciążony np. projekt architektoniczny, który został sporządzony z naruszeniem przez projektanta praw autorskich osób trzecich.  

 

Kiedy sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności?

Sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności z tytułu rękojmi, jeśli kupujący wiedział o wadzie w chwili zawarcia umowy (art. 557 kodeksu cywilnego).

 

Uprawnienia kupującego z tytułu rękojmi

Uprawnienia przysługujące kupującemu z tytułu rękojmi:

1) obniżenie ceny,

2) odstąpienie od umowy,

3) wymiana rzeczy,

4) usunięcie wady.

Art. 560. § 1. Jeżeli rzecz sprzedana ma wadę, kupujący może złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy, chyba że sprzedawca niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego wymieni rzecz wadliwą na wolną od wad albo wadę usunie. Ograniczenie to nie ma zastosowania, jeżeli rzecz była już wymieniona lub naprawiana przez sprzedawcę albo sprzedawca nie uczynił zadość obowiązkowi wymiany rzeczy na wolną od wad lub usunięcia wady.

Art. 561. § 1. Jeżeli rzecz sprzedana ma wadę, kupujący może żądać wymiany rzeczy na wolną od wad albo usunięcia wady.

Sprzedawca ma obowiązek wymienić rzecz wadliwą na wolną od wad lub usunąć wadę, tak aby to nastąpiło w rozsądnym terminie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego.

 
Przedawnienie roszczeń z tytułu rękojmi

Zgodnie z art. 568 § 1 kodeksu cywilnego – Sprzedawca odpowiada z tytułu rękojmi, jeżeli wada fizyczna zostanie stwierdzona przed upływem dwóch lat, a gdy chodzi o wady nieruchomości – przed upływem pięciu lat od dnia wydania rzeczy kupującemu. Jeżeli kupującym jest konsument a przedmiotem sprzedaży jest używana rzecz ruchoma, odpowiedzialność sprzedawcy może zostać ograniczona, nie mniej niż do roku od dnia wydania rzeczy kupującemu.