Skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego

Skarga jest środkiem prawnym, która pozwala osobie niezadowolonej z działania organu administracji (np. wydania określonej decyzji czy postanowienia) zainicjować postępowanie przed WSA, celem skontrolowania, czy dany organ nie popełnił błędów w toku postępowania. Ma ona charakter względnie suspensywny, co oznacza, że jej wniesienie zasadniczo nie powoduje wstrzymania wykonalności zaskarżonego aktu lub czynności, jednakże sąd na wniosek skarżącego może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Regulacje dotyczące tegoż środka zaskarżenia znajdują się w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a).

I. Właściwość wojewódzkiego sądu administracyjnego

Zakres kontroli działalności administracyjnej został ściśle określony w art. 3 p.p.s.a. Sądy administracyjne orzekają m.in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach,  akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

II. Zakres kontroli sądu administracyjnego

Zgodnie z art. 133 § p.p.s.a., Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. (dot. przekazania akt sprawy przez organ do wojewódzkiego sądu administracyjnego). Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeśli ustawa tak stanowi.

Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej). Ponadto Sąd nie może wydać rozstrzygnięcia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Zasadniczo więc sąd administracyjny nie jest związany podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze, za wyjątkiem skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające oraz odmowy wydania opinii zabezpieczających. Postępowanie sądowo administracyjne jest więc odformalizowane.

Sąd przeprowadza kontrolę zaskarżonego aktu lub czynności pod kątem zgodności z prawem materialnym i procesowym według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania tego aktu lub podjęcia tej czynności.

Co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżony akt (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Od tej zasady istnieje wyjątek, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. Dowód uzupełniający z dokumentów sąd może przeprowadzić zarówno z urzędu, jak i na wniosek. Przeprowadzenie dowodu (dopuszczenie dowodu) ma formę postanowienia, które zapada na rozprawie. Jest ono wpisywane do protokołu rozprawy bez spisywania odrębnej sentencji, ponieważ nie przysługuje na nie zażalenie. Postanowienie podlega ogłoszeniu i nie wymaga uzasadnienia. Dopuszczając dowód, sąd powinien wskazywać, jakie okoliczności mają nim być stwierdzone. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów jest możliwe, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie może być prowadzone postępowanie dowodowe z zeznań świadków (por. wyrok NSA z 25.02.2000 r., I SA 428/99, LEX nr 55767).

III. Podmioty uprawnione do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego

Zgodnie z art. 50 § 1 i 2  p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym, a także inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.

IV. Termin na wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego

Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a (pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających.

Strona postępowania administracyjnego, która nie brała udziału w postępowaniu odwoławczym i której nie doręczono decyzji, może wnieść skargę do sądu administracyjnego w terminie przewidzianym dla stron będących adresatami decyzji, określonym w art. 53 § 1 p.p.s.a. (postanowienie WSA w Opolu z 15.05.2006 r., II SA/Op 65/06, ONSA WSA 2007/2, poz. 31).

V. Pośrednictwo organu we wnoszeniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego

Zgodnie z art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W świetle art. 54 § 3 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Wniesienie skargi bezpośrednio do sądu, zamiast za pośrednictwem organu administracji publicznej, powoduje, że sąd ten powinien ją przekazać właściwemu organowi administracji publicznej w celu nadania jej biegu, a o zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania skargi przez sąd do organu (tak: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 października 2018 r., II SO/Gd 16/18).

VI. Opłata sądowa od skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego

Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (także m.in. skargi) pobiera się wpis stosunkowy (gdy przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne) lub stały. Wysokość wpisów stałych i stosunkowych określa Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

VII.  Zarzuty skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego

W skardze można zarzucić przede wszystkim naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego może mieć postać:

1) błędnej wykładni – kiedy organ nieprawidłowo zinterpretował treść lub znaczenie danego przepisu bądź też błędnie ustalił, że dany przepis obowiązuje bądź nie obowiązuje w danej sprawie,

2) niewłaściwego zastosowania – przepis nie znajduje zastosowania do rozstrzyganego stanu faktycznego.